«بانک مبادله‌ای» غیرربوی است؟ - Tasnim


1396/07/20

پرونده «باجِ‌باجه» در تسنیم ــ ۸۵/ نقدی بر یک نظر دکتر موسویان «بانک مبادله‌ای» غیرربوی است؟ شناسه خبر: 1542809 سرویس: اقتصادی ۲۰ مهر ۱۳۹۶ - ۰۰:۰۱ کارشناسان، از طراحی

«بانک مبادله‌ای» غیرربوی است؟ -  Tasnim
پرونده «باجِ‌باجه» در تسنیم ــ ۸۵/ نقدی بر یک نظر دکتر موسویان
«بانک مبادله‌ای» غیرربوی است؟

شناسه خبر: 1542809
سرویس: اقتصادی
۲۰ مهر ۱۳۹۶ - ۰۰:۰۱
کارشناسان، از طراحی مدلی از بانک خبر دادند که بواسطه فعالیت در چارچوب عقود مبادله‌ای، ربوی نیستند؛ مدلی که بدواً درست به نظر می‌رسد، اما انتقادات فنی و مهمی به آن وارد است.
به گزارش خبرنگار اقتصادی
خبرگزاری تسنیم
، طی یک دهه اخیر، در بروز ناکارآمدی مدل فعلی بانکداری بدون ربا، بحثهای تخصصی پرشماری حول این موضوع میان نخبگان شکل گرفته است.
در همین راستا، ابتدای مهرماه سال جاری حجت‌الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان، اندیشمند فقه اقتصادی، عضو شورای فقهی بانک مرکزی و استاد دانشگاه، در خلال مناظره با دکتر حسین صمصامی، از یک مدل بانک اسلامی رونمایی کرد که گرچه سود ثابت می‌دهد، اما ربوی نیست. وی در این خصوص خاطرنشان کرد:
«ما می‌توانیم حتی یک بانک تمام‌عیار اسلامی طراحی کنیم که بر اساس عقود مبادله‌ای کار کند و هم به سپرده‌گذار و هم در تسهیلات سود ثابت بدهیم.»
این بیان به آن معناست که اگر بانکی طراحی شود که تنها با استفاده از عقود مبادله‌ای ــ مانند مرابحه، سلف، خرید دین، اجاره به شرط تملیک و ... ــ به ارائه خدمات بپردازد، درحقیقت مدلی پیاده شده که هم سود ثابت می‌پردازد و هم ربوی نیست. این فکر، قابل احترام، و این مدل تا حد زیادی قابل اعتنا و درست است، اما برای زدودن ربا از این بانک، علاوه بر تنظیم قراردادها در قالب فوق، ملاحظات زیر را نیز باید رعایت کرد:
1. هم‌اکنون نیز بسیاری از بانکها در بخشی از فعالیتهایشان از این مدل پیروی می‌کنند، لکن بسیاری از کارشناسان و مراجع معظم، به‌دلیل عدم انجام فعالیتهای واقعی و بروز اختلالاتی مانند فاکتورهای صوری در همین قراردادها، فرآیند را دچار اشکالات اساسی می‌دانند. موسویان خود در این زمینه معتقد است: 
«من بحثی داشتم با بانک مرکزی که در تسهیلات خرد، به مشتری بگو هرچه لازم داری بخر؛ چرا می‌گویی مثلاً لوازم خانگی؟ رفتم خدمت آیت‌الله مکارم؛ ایشان فرمودند "خیلی عالی است، ما را هم نجات می‌دهی درباره فاکتور صوری."
البته آن تکه‌ای که شما مصرید من هم مصرم، بانک ربوی تفاوت جوهری‌اش با بانک اسلامی این است که واقعاً باید خرید و فروش کالا انجام شود؛ بله، اگر سیستمی را طراحی کنیم که هیچ کالا و خدمتی خرید و فروش نشود، این بانکداری بدون ربا نشد، ربوی و قرضی است.»
بنابراین باید توجه کرد اگر در این مدل جدید بعد نظارتی و همچنین آموزش و فرهنگسازی برای انجام فعالیت واقعی تقویت نشود، این گونه جدید از بانک نیز محمل فعالیت غیرواقعی و ربوی خواهد بود و تنها فعالیتهای فعلی به یک بانک دیگر با قراردادهای احیاناً صوری دیگر منتقل خواهد شد.
به هر صورت این نکته‌ای اساسی است که در چارچوب عقود مبادله‌ای، به این دلیل که قرارداد روی کالا و اقلام واقعی بسته می‌شود، نظارت و پیگیری میسرتر، و متعاقب آن فساد و ربوی بودن بانک، نامحتمل‌تر خواهد بود.
2. مکانیزم تعیین نرخ سود در این قراردادها بسیار مهم است و با مکانیزم فعلی اشکال ایجاد می‌کند. حسن سبحانی، اندیشمند اقتصادی و استاد دانشگاه تهران معتقد است:
«الآن ما برای تعیین نرخ عقود مبادله‌ای نگاه می‌کنیم که نرخ بازار پول چقدر است، نرخ بازار قرض چقدر است؛ همان را برای کل کشور، و برای هر نوع کالا ــ هم آپارتمان، هم خودرو، هم هواپیما، و هم داس و...‌ ــ حساب می‌کنیم. با این روال، خب، بدیهی است که صوری است. من به این ایراد دارم؛ منتهی در اصلاح می‌شود یک مرحله یا کمی دیرتر به این پرداخت.»
3. از فرایند ربوی فعلی در مکانیزم خلق پول بدون پشتوانه (با این شرایط) نمی‌توان بسادگی عبور کرد. بسیاری از صاحبنظران معتقدند با رویه فعلی، بخش اعظم تولید و خلق پول بانکها، برای گرفتن بهره انجام می‌شود و شائبه ربوی بودن دارد. چرا که هر سه عنصر «قرض، شرط و مازاد» را در خود دارد. حسن سبحانی در این خصوص معتقد است:
«ربا از نظر فقهی به مازادی می‌گویند که وقتی پول قرض داده می‌شود شرط می‌کنند که آن مازاد دریافت شود؛ یعنی باید این سه شرط و عامل باشد؛ یکی قرض دادن، یکی شرط کردن و یکی مازاد. اگر یکی از این سه شرط نباشد می‌تواند ربا نباشد، یعنی اگر شما قرض ندهید، فعالیت دیگری انجام بدهید و شرط کنید که مازاد بگیرید، ممکن است ربا نباشد، اما اگر قرض دادید آن مازاد از نظر فقهی رباست.»
با این وصف غیر از بخش «خلق پول برای قرض‌الحسنه» که بسیار محدود است، بخش اعظم خلق پول بانکها نیز از مکانیزم ربوی پیروی می‌کند.
با در نظرگرفتن سه مسئله فوق، تنها تشکیل یک بانک با عقودمبادله‌ای در مسیر تحقق بانکداری بدون ربا به هیچ وجه راهگشا نیست، بلکه باید برای تحقق این امر، باید به ریشه‌های مشکلات پرداخت، گرچه نفس تحقق این فکر و تشکیل این بانک، می‌تواند گامی در جهت ربازدایی از بانکها باشد.
+ از کل پرونده ویژه «باجِ باجه» اینجا دیدن کنید
انتهای پیام/*

مشخصات
نام و نام خانوادگی
ایمیل یا شماره تماس
کد امنیتی

حادثه؛علت افزایش قیمت نفت برنت - خبرگزاری مهر

تعطیلی یک خط لوله نفتی در دریای شمال سبب شد، قیمت شاخص نفت خام برنت به بالاترین حد خود پس از سال ۲۰۱۵ میلادی برسد. به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از رویترز؛ تعطیلی خط لوله نفت فرتیز

عراق و سوریه نیازمند اجرای طرح های انتقال آب - خبرگزاری مهر

معاون وزیر نیرو از نیاز عراق و سوریه برای اجرای طرح های انتقال آب و فاضلاب خبر داد و گفت: فرصت مناسبی برای شرکتهای ایرانی فراهم شده است. به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از وزارت نیرو،&nbs

سند اصلاح نظام اداری تدوین شد/تخصیص بودجه۹۷دستگاه‌ها بر حسب خدمات - خبرگزاری مهر

رئیس سازمان امور اداری و استخدامی کشور، بودجه ریزی عملیاتی را وجه تمایز لایحه بودجه ۹۷ نسبت به قوانین بودجه سال‌های گذشته عنوان کرد و از تدوین برنامه اصلاح نظام اداری خبر داد. به گزارش

کمیسیون اوراق بهادار آمریکا درباره بیت کوین هشدار داد - خبرگزاری مهر

کمیسیون اوراق بهادار آمریکا، روز دوشنبه اخطاریه ای رسمی خطاب به سرمایه گذاران مبنی بر مخاطرات خرید و فروش بیت کوین را منتشر کرد. به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از سازمان بورس و اوراق به

آمادگی چین برای استفاده از منابع نفت و گاز ایران - خبرگزاری مهر

رئیس اتاق بازرگانی چین در جریان گفتگو با وزیر نفت ایران، با اشاره به کمبود منابع انرژی در چین، برای استفاده از منابع نفت و گاز ایران اعلام آمادگی کرد. به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از و

ظرفیت‌های قانونی برای افزایش قیمت بنزین وجود دارد - خبرگزاری مهر

رئیس سازمان برنامه و بودجه گفت:براساس قانون اجازه داریم تا ۴۸ هزار میلیارد تومان از طریق اصلاح قیمت حامل های انرژی کسب درآمد کند، افزایش قیمت بنزین می تواند یکی از راه ها باشد. به گزارش

شعبه ویژه رسیدگی به پرونده غیرمجازها/صدوردسته‌چک برای پلاسکویی‌ها - خبرگزاری مهر

به پیشنهاد دادستان کل کشور، مقرر شد تا شعبه ویژه‌ای در یکی از دادسراهای تهران، برای رسیدگی به تخلفات مدیران و سهامداران نهادهای پولی غیرمجاز، تشکیل شود. به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از

بیت کوین یک ارز نیست/ابهام در ماهیت ارزهای دیجیتال - خبرگزاری مهر

حتی با این‌که با آغاز فروش سهام بیت‌کوین، برخی سرمایه‌گذاران معتقدند ارز دیجیتال به بازاری باثبات‌تر تبدیل می‌شود، بانک مدیریت سرمایه یوبی‌اس، اعتقادی به این ندارد که بیت‌کوین، یک ارز است.

لاریجانی:اجرای آزمایشی قانون مالیات بر ارزش افزوده ۳سال تمدید شود - خبرگزاری مهر

رئیس مجلس پیشنهاد کرد که کمیسیون اقتصادی مجلس متنی تهیه و به صحن علنی ارائه دهد تا قانون مالیات بر ارزش افزوده به مدت ۳ سال به صورت آزمایشی تمدید شود. به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از خ

تناقضات و ابهامات افزایش قیمت بنزین به روایت نمایندگان مجلس - خبرگزاری مهر

نمایندگان مجلس شورای اسلامی گرانی حاصل از افزایش قیمت سوخت در لایحه بودجه ۹۷ را برای مردم غیر قابل تحمل پیش بینی کردند و به بیان ابهامات این تصمیم دولت پرداختند. به گزارش خبرگزاری مهر

مطالب سایت

تمامی اخبار دانش نیوز بدون دخالت انسانی و توسط موتورهای جستجوگر جمع آوری میشود و دانش نیوز در قبال محتوای اخبار هیچ مسئولیتی ندارد.
Royal Oriental iranien Restaurant Geneva