«بانک مبادله‌ای» غیرربوی است؟ - Tasnim


1396/07/20

پرونده «باجِ‌باجه» در تسنیم ــ ۸۵/ نقدی بر یک نظر دکتر موسویان «بانک مبادله‌ای» غیرربوی است؟ شناسه خبر: 1542809 سرویس: اقتصادی ۲۰ مهر ۱۳۹۶ - ۰۰:۰۱ کارشناسان، از طراحی

«بانک مبادله‌ای» غیرربوی است؟ -  Tasnim
پرونده «باجِ‌باجه» در تسنیم ــ ۸۵/ نقدی بر یک نظر دکتر موسویان
«بانک مبادله‌ای» غیرربوی است؟

شناسه خبر: 1542809
سرویس: اقتصادی
۲۰ مهر ۱۳۹۶ - ۰۰:۰۱
کارشناسان، از طراحی مدلی از بانک خبر دادند که بواسطه فعالیت در چارچوب عقود مبادله‌ای، ربوی نیستند؛ مدلی که بدواً درست به نظر می‌رسد، اما انتقادات فنی و مهمی به آن وارد است.
به گزارش خبرنگار اقتصادی
خبرگزاری تسنیم
، طی یک دهه اخیر، در بروز ناکارآمدی مدل فعلی بانکداری بدون ربا، بحثهای تخصصی پرشماری حول این موضوع میان نخبگان شکل گرفته است.
در همین راستا، ابتدای مهرماه سال جاری حجت‌الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان، اندیشمند فقه اقتصادی، عضو شورای فقهی بانک مرکزی و استاد دانشگاه، در خلال مناظره با دکتر حسین صمصامی، از یک مدل بانک اسلامی رونمایی کرد که گرچه سود ثابت می‌دهد، اما ربوی نیست. وی در این خصوص خاطرنشان کرد:
«ما می‌توانیم حتی یک بانک تمام‌عیار اسلامی طراحی کنیم که بر اساس عقود مبادله‌ای کار کند و هم به سپرده‌گذار و هم در تسهیلات سود ثابت بدهیم.»
این بیان به آن معناست که اگر بانکی طراحی شود که تنها با استفاده از عقود مبادله‌ای ــ مانند مرابحه، سلف، خرید دین، اجاره به شرط تملیک و ... ــ به ارائه خدمات بپردازد، درحقیقت مدلی پیاده شده که هم سود ثابت می‌پردازد و هم ربوی نیست. این فکر، قابل احترام، و این مدل تا حد زیادی قابل اعتنا و درست است، اما برای زدودن ربا از این بانک، علاوه بر تنظیم قراردادها در قالب فوق، ملاحظات زیر را نیز باید رعایت کرد:
1. هم‌اکنون نیز بسیاری از بانکها در بخشی از فعالیتهایشان از این مدل پیروی می‌کنند، لکن بسیاری از کارشناسان و مراجع معظم، به‌دلیل عدم انجام فعالیتهای واقعی و بروز اختلالاتی مانند فاکتورهای صوری در همین قراردادها، فرآیند را دچار اشکالات اساسی می‌دانند. موسویان خود در این زمینه معتقد است: 
«من بحثی داشتم با بانک مرکزی که در تسهیلات خرد، به مشتری بگو هرچه لازم داری بخر؛ چرا می‌گویی مثلاً لوازم خانگی؟ رفتم خدمت آیت‌الله مکارم؛ ایشان فرمودند "خیلی عالی است، ما را هم نجات می‌دهی درباره فاکتور صوری."
البته آن تکه‌ای که شما مصرید من هم مصرم، بانک ربوی تفاوت جوهری‌اش با بانک اسلامی این است که واقعاً باید خرید و فروش کالا انجام شود؛ بله، اگر سیستمی را طراحی کنیم که هیچ کالا و خدمتی خرید و فروش نشود، این بانکداری بدون ربا نشد، ربوی و قرضی است.»
بنابراین باید توجه کرد اگر در این مدل جدید بعد نظارتی و همچنین آموزش و فرهنگسازی برای انجام فعالیت واقعی تقویت نشود، این گونه جدید از بانک نیز محمل فعالیت غیرواقعی و ربوی خواهد بود و تنها فعالیتهای فعلی به یک بانک دیگر با قراردادهای احیاناً صوری دیگر منتقل خواهد شد.
به هر صورت این نکته‌ای اساسی است که در چارچوب عقود مبادله‌ای، به این دلیل که قرارداد روی کالا و اقلام واقعی بسته می‌شود، نظارت و پیگیری میسرتر، و متعاقب آن فساد و ربوی بودن بانک، نامحتمل‌تر خواهد بود.
2. مکانیزم تعیین نرخ سود در این قراردادها بسیار مهم است و با مکانیزم فعلی اشکال ایجاد می‌کند. حسن سبحانی، اندیشمند اقتصادی و استاد دانشگاه تهران معتقد است:
«الآن ما برای تعیین نرخ عقود مبادله‌ای نگاه می‌کنیم که نرخ بازار پول چقدر است، نرخ بازار قرض چقدر است؛ همان را برای کل کشور، و برای هر نوع کالا ــ هم آپارتمان، هم خودرو، هم هواپیما، و هم داس و...‌ ــ حساب می‌کنیم. با این روال، خب، بدیهی است که صوری است. من به این ایراد دارم؛ منتهی در اصلاح می‌شود یک مرحله یا کمی دیرتر به این پرداخت.»
3. از فرایند ربوی فعلی در مکانیزم خلق پول بدون پشتوانه (با این شرایط) نمی‌توان بسادگی عبور کرد. بسیاری از صاحبنظران معتقدند با رویه فعلی، بخش اعظم تولید و خلق پول بانکها، برای گرفتن بهره انجام می‌شود و شائبه ربوی بودن دارد. چرا که هر سه عنصر «قرض، شرط و مازاد» را در خود دارد. حسن سبحانی در این خصوص معتقد است:
«ربا از نظر فقهی به مازادی می‌گویند که وقتی پول قرض داده می‌شود شرط می‌کنند که آن مازاد دریافت شود؛ یعنی باید این سه شرط و عامل باشد؛ یکی قرض دادن، یکی شرط کردن و یکی مازاد. اگر یکی از این سه شرط نباشد می‌تواند ربا نباشد، یعنی اگر شما قرض ندهید، فعالیت دیگری انجام بدهید و شرط کنید که مازاد بگیرید، ممکن است ربا نباشد، اما اگر قرض دادید آن مازاد از نظر فقهی رباست.»
با این وصف غیر از بخش «خلق پول برای قرض‌الحسنه» که بسیار محدود است، بخش اعظم خلق پول بانکها نیز از مکانیزم ربوی پیروی می‌کند.
با در نظرگرفتن سه مسئله فوق، تنها تشکیل یک بانک با عقودمبادله‌ای در مسیر تحقق بانکداری بدون ربا به هیچ وجه راهگشا نیست، بلکه باید برای تحقق این امر، باید به ریشه‌های مشکلات پرداخت، گرچه نفس تحقق این فکر و تشکیل این بانک، می‌تواند گامی در جهت ربازدایی از بانکها باشد.
+ از کل پرونده ویژه «باجِ باجه» اینجا دیدن کنید
انتهای پیام/*

مشخصات
نام و نام خانوادگی
ایمیل یا شماره تماس
کد امنیتی

پروازهای مشهد تا اطلاع ثانوی تاخیر دارند

با آغاز موج جدیدی از بارش‌ها در نقاط مختلف کشور وضعیت تعدادی از فرودگاه‌ها به دلیل کاهش دید افقی به مرحله‌ای رسیده که امکان برقراری بعضی از پروازها در آن وجود ندارد. به گزارش ایسنا، ط

تعداد جواز تاسیس صنعتی صادر شده تا پایان پاییز+ جدول

تا پایان پاییز سال جاری به ترتیب در استان‌های خراسان رضوی، یزد و فارس بیشترین و در استان‌های خراسان شمالی، کرمان، کهگیلویه‌ و بویراحمد و ایلام کمترین میزان جواز تاسیس صنعتی صادر شده است.

ادامه پروژه همت تا خرداد ۹۷ به بهره‌برداری می‌رسد

معاون وزیر راه و شهرسازی درباره تکمیل طرح ملی پروژه بزرگراه همت گفت: پیشرفت کار مطلوب است و پیش‌بینی می شود تا خردادماه سال آینده شاهد تکمیل بخشی از این مسیر باشیم. به گزارش ایسنا&nbs

تا پایان امسال تمامی روستاها برقدار می‌شوند

مجری طرح برق روستایی کشور گفت: تا پایان سال با برق رسانی به ۳۸۵ روستا، همه روستاهای کشور از نعمت برق بهره مند می شوند. به گزارش ایسنا،   ولی الدین مصلحتی در مراسم برق رسانی به رو

افزایش صادرات گندم به وعده‌ها نرسید

در حالی که مسئولان وزارت جهاد کشاورزی برای صادرات گندم برنامه‌ریزی کرده بودند و می‌خواستند در سال جاری بالغ بر یک میلیون تن گندم و مشتقات آن را به دلیل وجود مازاد آن صادر کنند، با وجود اف

ثبات دلار و افزایش نرخ سکه

در بازار امروز - یکشنبه - دلار با ثبات قیمت همراه شده و سکه در مسیر صعودی قرار گرفته است. به گزارش ایسنا، بازار سکه که در روزهای اخیر با روند نزولی همراه شده بود مجددا از روز قبل در

تزیینات داخلی و رنگ‌آمیزی ساختمان چقدر تمام می‌شود؟

رییس اتحادیه تزیینات داخل ساختمان اعلام کرد که بازار تزیینات داخلی ساختمان و خدمات فنی مرتبط با آن مانند سال‌های قبل نیست و با رکود مواجه شده است، اما هر کسی به ویژه در ایام شب عید از واح

واکنش بازار نسبت به توقف حراج سکه

پس از متوقف شدن حراج سکه از سوی بانک مرکزی، بازار سکه نسبت به این اقدام واکنش نشان داد و بعد از کاهش قیمت روزهای اخیر مجددا با جهش قیمتی روبرو شد. به گزارش ایسنا، بازار سکه در بیش از

خسارت خواب خودرو در تعمیرگاه پرداخت می‌شود

مدیرعامل شرکت خدمات پس از فروش کرمان خودرو (بم خودرو) گفت: خسارت خواب خودرو در تعمیرگاه به میزان روزانه پانزده ده هزارم قیمت خودرو به مشتریان پرداخت می‌شود. به گزارش ایسنا، نظام‌الدین

سهم ٤٨ درصدی بورس کالا از معاملات بازار سرمایه

بورس کالای ایران در ۱۰ ماه امسال، سهم ۴۸ درصدی از ارزش کل معاملات بازار سرمایه را به خود اختصاص داده و با ارزش معاملات ۸۷۹ هزار میلیارد ریالی، رتبه اول را در بین سایر بورس‌ها کسب کرده است

مطالب سایت

تمامی اخبار دانش نیوز بدون دخالت انسانی و توسط موتورهای جستجوگر جمع آوری میشود و دانش نیوز در قبال محتوای اخبار هیچ مسئولیتی ندارد.
Royal Oriental iranien Restaurant Geneva