«بانک مبادله‌ای» غیرربوی است؟ - Tasnim


1396/07/20

پرونده «باجِ‌باجه» در تسنیم ــ ۸۵/ نقدی بر یک نظر دکتر موسویان «بانک مبادله‌ای» غیرربوی است؟ شناسه خبر: 1542809 سرویس: اقتصادی ۲۰ مهر ۱۳۹۶ - ۰۰:۰۱ کارشناسان، از طراحی

«بانک مبادله‌ای» غیرربوی است؟ -  Tasnim
پرونده «باجِ‌باجه» در تسنیم ــ ۸۵/ نقدی بر یک نظر دکتر موسویان
«بانک مبادله‌ای» غیرربوی است؟

شناسه خبر: 1542809
سرویس: اقتصادی
۲۰ مهر ۱۳۹۶ - ۰۰:۰۱
کارشناسان، از طراحی مدلی از بانک خبر دادند که بواسطه فعالیت در چارچوب عقود مبادله‌ای، ربوی نیستند؛ مدلی که بدواً درست به نظر می‌رسد، اما انتقادات فنی و مهمی به آن وارد است.
به گزارش خبرنگار اقتصادی
خبرگزاری تسنیم
، طی یک دهه اخیر، در بروز ناکارآمدی مدل فعلی بانکداری بدون ربا، بحثهای تخصصی پرشماری حول این موضوع میان نخبگان شکل گرفته است.
در همین راستا، ابتدای مهرماه سال جاری حجت‌الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان، اندیشمند فقه اقتصادی، عضو شورای فقهی بانک مرکزی و استاد دانشگاه، در خلال مناظره با دکتر حسین صمصامی، از یک مدل بانک اسلامی رونمایی کرد که گرچه سود ثابت می‌دهد، اما ربوی نیست. وی در این خصوص خاطرنشان کرد:
«ما می‌توانیم حتی یک بانک تمام‌عیار اسلامی طراحی کنیم که بر اساس عقود مبادله‌ای کار کند و هم به سپرده‌گذار و هم در تسهیلات سود ثابت بدهیم.»
این بیان به آن معناست که اگر بانکی طراحی شود که تنها با استفاده از عقود مبادله‌ای ــ مانند مرابحه، سلف، خرید دین، اجاره به شرط تملیک و ... ــ به ارائه خدمات بپردازد، درحقیقت مدلی پیاده شده که هم سود ثابت می‌پردازد و هم ربوی نیست. این فکر، قابل احترام، و این مدل تا حد زیادی قابل اعتنا و درست است، اما برای زدودن ربا از این بانک، علاوه بر تنظیم قراردادها در قالب فوق، ملاحظات زیر را نیز باید رعایت کرد:
1. هم‌اکنون نیز بسیاری از بانکها در بخشی از فعالیتهایشان از این مدل پیروی می‌کنند، لکن بسیاری از کارشناسان و مراجع معظم، به‌دلیل عدم انجام فعالیتهای واقعی و بروز اختلالاتی مانند فاکتورهای صوری در همین قراردادها، فرآیند را دچار اشکالات اساسی می‌دانند. موسویان خود در این زمینه معتقد است: 
«من بحثی داشتم با بانک مرکزی که در تسهیلات خرد، به مشتری بگو هرچه لازم داری بخر؛ چرا می‌گویی مثلاً لوازم خانگی؟ رفتم خدمت آیت‌الله مکارم؛ ایشان فرمودند "خیلی عالی است، ما را هم نجات می‌دهی درباره فاکتور صوری."
البته آن تکه‌ای که شما مصرید من هم مصرم، بانک ربوی تفاوت جوهری‌اش با بانک اسلامی این است که واقعاً باید خرید و فروش کالا انجام شود؛ بله، اگر سیستمی را طراحی کنیم که هیچ کالا و خدمتی خرید و فروش نشود، این بانکداری بدون ربا نشد، ربوی و قرضی است.»
بنابراین باید توجه کرد اگر در این مدل جدید بعد نظارتی و همچنین آموزش و فرهنگسازی برای انجام فعالیت واقعی تقویت نشود، این گونه جدید از بانک نیز محمل فعالیت غیرواقعی و ربوی خواهد بود و تنها فعالیتهای فعلی به یک بانک دیگر با قراردادهای احیاناً صوری دیگر منتقل خواهد شد.
به هر صورت این نکته‌ای اساسی است که در چارچوب عقود مبادله‌ای، به این دلیل که قرارداد روی کالا و اقلام واقعی بسته می‌شود، نظارت و پیگیری میسرتر، و متعاقب آن فساد و ربوی بودن بانک، نامحتمل‌تر خواهد بود.
2. مکانیزم تعیین نرخ سود در این قراردادها بسیار مهم است و با مکانیزم فعلی اشکال ایجاد می‌کند. حسن سبحانی، اندیشمند اقتصادی و استاد دانشگاه تهران معتقد است:
«الآن ما برای تعیین نرخ عقود مبادله‌ای نگاه می‌کنیم که نرخ بازار پول چقدر است، نرخ بازار قرض چقدر است؛ همان را برای کل کشور، و برای هر نوع کالا ــ هم آپارتمان، هم خودرو، هم هواپیما، و هم داس و...‌ ــ حساب می‌کنیم. با این روال، خب، بدیهی است که صوری است. من به این ایراد دارم؛ منتهی در اصلاح می‌شود یک مرحله یا کمی دیرتر به این پرداخت.»
3. از فرایند ربوی فعلی در مکانیزم خلق پول بدون پشتوانه (با این شرایط) نمی‌توان بسادگی عبور کرد. بسیاری از صاحبنظران معتقدند با رویه فعلی، بخش اعظم تولید و خلق پول بانکها، برای گرفتن بهره انجام می‌شود و شائبه ربوی بودن دارد. چرا که هر سه عنصر «قرض، شرط و مازاد» را در خود دارد. حسن سبحانی در این خصوص معتقد است:
«ربا از نظر فقهی به مازادی می‌گویند که وقتی پول قرض داده می‌شود شرط می‌کنند که آن مازاد دریافت شود؛ یعنی باید این سه شرط و عامل باشد؛ یکی قرض دادن، یکی شرط کردن و یکی مازاد. اگر یکی از این سه شرط نباشد می‌تواند ربا نباشد، یعنی اگر شما قرض ندهید، فعالیت دیگری انجام بدهید و شرط کنید که مازاد بگیرید، ممکن است ربا نباشد، اما اگر قرض دادید آن مازاد از نظر فقهی رباست.»
با این وصف غیر از بخش «خلق پول برای قرض‌الحسنه» که بسیار محدود است، بخش اعظم خلق پول بانکها نیز از مکانیزم ربوی پیروی می‌کند.
با در نظرگرفتن سه مسئله فوق، تنها تشکیل یک بانک با عقودمبادله‌ای در مسیر تحقق بانکداری بدون ربا به هیچ وجه راهگشا نیست، بلکه باید برای تحقق این امر، باید به ریشه‌های مشکلات پرداخت، گرچه نفس تحقق این فکر و تشکیل این بانک، می‌تواند گامی در جهت ربازدایی از بانکها باشد.
+ از کل پرونده ویژه «باجِ باجه» اینجا دیدن کنید
انتهای پیام/*

مشخصات
نام و نام خانوادگی
ایمیل یا شماره تماس
کد امنیتی

تولیدکنندگان کیفیت محصولات خود را ارتقا دهند

نماینده مردم قزوین، البرز و آبیک در مجلس شورای اسلامی گفت: اگر می‌گوییم مردم کالای ایرانی خریداری کنند تولیدکنندگان نیز باید کیفیت محصولات خود را ارتقا داده و قیمت محصول نیز باید متناسب ب

زمزمه افزایش نرخ سود بانکی

سودهای موهوم بانکی به اعتقاد کارشناسان، عاملی برای رشد بازارهای سکه و ارز بودند؛ با این حال یک کارشناس اقتصادی معتقد است که افزایش نرخ سود بانکی در شرایط فعلی ضروری است. به گزارش ایسن

تلفات برق در چهار سال آینده ٩ درصد کاهش می‌یابد

معاون وزیر نیرو در أمور برق و انرژی گفت:با برنامه ریزی های و تلاش‌های انجام شده تا کنون تلفات برق از 15 درصد به 9/10 درصد رسیده است و در ادامه روند کنونی در چهار سال آینده تصمیم بر آنست ک

محدودیت‌های جدید در پرداخت وام مسکن

مدیرعامل بانک مسکن از شرایط جدید پرداخت تسهیلات مسکن خبر داد و گفت: از این به بعد به واحدها مشروط بر رعایت الگوی مصرف یعنی با مساحت کمتر از ۱۰۰ متر مربع تسهیلات پرداخت می‌کنیم؛ ضمن اینکه

این نقدینگی‌ها بالاخره تورم می‌آورد

یک استاد دانشگاه با اشاره به وضعیت حال حاضر سرمایه‌ها در بازار سرمایه، گردش این سرمایه ها در بازار را در نهایت موجب افزایش تورم در همه حوزه‌ها ارزیابی کرد. محمود آغاجری - استاد دانشگا

تردد ۳۰ ساله‌ها متوقف می‌شود؟

از سرگیری فعالیت سایت‌های فروش آنلاین بلیت قطار برای سفرهای تابستانی در حالی اتفاق افتاده که شرکت رجا به عنوان اصلی‌ترین شرکت فعال در عرصه مسافربری ریلی فروش بلیت خود را تا امروز به تاخیر

نظام آموزشی بی‌تعادل، نتیجه اقتصاد نفتی

محققان کشورمان در پژوهشی دانشگاهی، چالش‌های نظام آموزشی را در اقتصادهای متکی به نفت با محوریت کشورمان، ایران مورد بررسی قرار داده‌اند. به گزارش ایسنا، مطالعات و تجارب بین‌المللی، مبی

پرطرفدارترین عینک‌های آفتابی در ایران

در دو ماهه نخست سال جاری ۴۰۰ هزار دلار عینک آفتابی به ایران وارد شده است که در این بین عینک‌های آفتابی ایتالیایی بیشترین طرفدار را در میان ایرانی‌ها دارند. به گزارش ایسنا، براساس تازه

جیب عده ای از آشفته بازار سکه و دلار پر شده است!

پول‌نیوز - غلامرضا حیدری با اشاره به تب خرید و فروش سکه و طلا اظهار داشت: در حراج اخیر سکه بیش از 7 میلیون قطعه سکه به بازار ریخته شد که نزدیک 60 تن طلا را در بر گرفت و هر سکه بین 800 هزار ت

شرایط رسمی شدن کارمندان پیمانی دولت اعلام شد

پول‌نیوز - دستورالعمل موضوع ماده «۵» آیین‌نامه اجرایی ماده (۴۶) قانون مدیریت خدمات کشوری  مشتمل بر ۱۲ ماده و ۹ تبصره در موضوع شرایط و مقررات تبدیل وضعیت استخدامی از پیمانی به رسمی آزمای

مطالب سایت

تمامی اخبار دانش نیوز بدون دخالت انسانی و توسط موتورهای جستجوگر جمع آوری میشود و دانش نیوز در قبال محتوای اخبار هیچ مسئولیتی ندارد.
Royal Oriental iranien Restaurant Geneva